News of Tartışma ve Fikir Meydanı

KAPİTALİZMİN YEDİ GÜNAHI (II)
Kapitalizmin günahlarını saymadan önce kendisinden sözetmiştik.
Kısaca, sürekli olarak kendisini yenileyen bir yapıya sahip olduğu söylenebilir demiştik.
Ancak her yenilenme bir dönüşümü de beraberinde getiriyor. Yani bir tür ‘metamorfoz’.
Bilenler bilir ; önce ‘merkantil’, sonra ‘ticari’, sonra, ‘sanayi’ (endüstri), sonra ‘emperyalizm’, sonra ‘sanayi ötesi’, ‘post-most’, iletişim-bilişim, bilişim ötesi falan…
Her ne kadar, bilenler bilir diyorsam da, çok az insanın bildiğini de ben biliyorum.
O nedenle, bu yazılanları amatörler ya da bilişim ...

KAPİTALİZMİN YEDİ GÜNAHI
Alternatives Economiques’in Eylül sayısında ‘Kapiatalizmin Yedi Günahı’ adlı bir dosya var ve her günah bir başka yazarca ele alınmış.
Ancak Robert Boyer ile yapılan söyleşiden söz etmeden geçmek olmaz.
Boyer diyor ki, « kapitalizm henüz çok genç ama sonsuz değil ».
Gerçekten de, insanlık tarihine bakıldığında bir Habsboug hanedanı tam altı yüzyıl sürmüş.
Hani şu günümüz Avusturya’sının ‘İmparatorluk’ günleri.
Sonra Osmanlı Hanedanı var. O da altı yüzyıl sürmüş.
Roma İmparatorluğu da yine ...

DEVRİMCİ KEMAL !
1917 yılı Temmuz ayında (N°1, s.11) New York Times’da imzasız bir makale yayımlanıyor.
Başlığı : « Fransız ve Rus Devrimleri : paralellikler ve zıtlıklar »
Yazara göre, diyor E.J.Hopsbawm (*), « Her iki ülkede de ‘egemenler kritik anlarda akıllık edip, konumlarından feragat etmiş olsalar ve gerçek temsili kurumların oluşmasına fırsat verselerdi… asla devrim olmazdı. »
Her ne kadar yazar, iki ülkede de, nihai ve yıkıcı muhalefetin yabancı bir ülkenin kraliçesinden (birinde Marie ...

DÜŞÜNCE ÖZGÜRLÜĞÜ
Her kavramı olduğu gibi, ‘Düşünce Özgürlüğü’ kavramını da yanlış kullanıyoruz.
Çünkü bilmiyoruz.
Geçenlerde Emre Kongar bu konuda yanlış yaptığımızı söyledi.
Doğrusu, dedi, ‘İfade Özgürlüğü’ (liberté d’expression) dür.
Ne var ki, kendisi bu yanlışa dikkat çektiği onsekiz dakikada, ‘ifade özgürlüğü’ yerine onsekiz kez yine ‘düşünce özgürlüğü’ dedi.
İşte ahvalimiz tam da budur.
Descartes (1596-1650)’la birlikte, «düşünmeyi becerebildiğim andan itibaren varolduğum söylenebilir » (Cogito erge sum) formülü genelleşmiş oldu.
Düşünmeyi becerebilmek düşünme bilincine varmak demek. ...

OKYANUSUN DİBİ
‘Ordu’ dediğimiz zaman nefesimiz kesilir.
Korkudan değil, ama ona olan saygı ve sevgiden dolayı..
‘Komutan’ dediğimiz zaman, en çok ona güvenden kaynaklanan bir heyecan duyarız.
Herkes için olmasa bile, ben böyle düşünür idim.
Ancak ve ne var ki, Hilmi Özkök benim için genelkurmay başkanı değil ama ‘ete soğan doğramak’ konusunda ikircikli olan bir ahçı yamağı gibi durur.
Yaşar Büyükanıt’ı, amutçu paşa olarak bilirim ve hep ayakları havada iki eli yerde yürüyen biri olarak ...

DEVLET ve ORDU
XVIncı yüzyılda Avrupa’da Devlet-Ulusların doğuşuna ilişkin bir örnek verilecek olursa; modern anlamda ilk Devlet ve Cumhuriyet’in Hollanda olduğu söylenebilecektir.
Hollanda Devlet’inin bağımsızlığı, bir halk hareketi yani ulusal duygu sonucu değil ama İspanyol egemenliğine karşı bir politik özgürlük isteğiyle başlamıştır diyelim.
Ne var ki, bu ‘politik’ özgürlük ‘dinsel politika’ temellidir.
1558 yılından itibaren İspanya’ya karşı yürütülen savaş, Portakal (Orange) prenslerinin yöteminde ‘Ordu’ya dayanmakta idi.
Yani iyi örgütlenmiş bir Ordu ve usta ‘komutan’lara sahip ...

‘ÜRETİM EKONOMİSİ’
Ekonomi politikte böyle bir terim, bu anlamda bir ‘etkinlik’ yok diyorum, ama Türkiye’de bir ‘üretim ekonomisi’ modası sürüp gidiyor.
Önce ‘siyasetçi’ler dillendirdiler, sonra da geri-kalmış ‘akademisyen’ler.
Efendim, bütün sorunlarımız ‘üretimsizlik’ten doğuyormuş da, bu AKP denilen parti ‘beton ekonomisi’ uygulayagelmiş de, ‘ekonomik bunalım’ ondan çıkmışmış.
Diğer ‘siyesetçiler’ gelecek olurmuşlarsa, ‘üretim ekonomisi’ne geçeceklermiş.
Onlarca kez yazdım, bu da onbirincisi olsun.
Birincisi, ne anlama geldiği belli olmayan bu ‘üretim ekonomisi’nin Fransızcası, ‘üretimi birincil amaç olarak gören ...

YAPANIN YANINA..
‘Yapanın yanına kalmaz’ diye bir uzsözümüz var, değil mi?
Ama ‘Yapanın yanına kalıyor’ diye de bir gerçeklik var.
‘Kuram başka, eylem başka’ sözüne taş çıkartan bir gerçeklik..
Dilbilgisi açısından, modaya uysun diye, “gerçekleştirilen gerçekleştirenin yanına kalır” gibi bir tümce kuralım.
Bu saçma tümce, şimdilerde, Türkçe düşmanı, televizyoncu, yazar/çizer, konuşmacı tarafından ‘olağan’mış gibi kullanılıyor ya, benim de burada, cici gibi çatlayasım geliyor.
Bu dilbilgisi dersinden sonra, bunun ‘siyaset’teki ‘ders’ine gelelim.
Bu sabah, Deniz Baykal’ın ...

‘15 TEMMUZ BAYRAMI’
Bugün Türkiye’de ‘15 Temmuz Bayramı’ kutlanıyor.
Seksen küsur milyon insanda bir ‘birlik ve beraberlik duygusu’, bir ‘bağımsızlık ateşi’, bir ‘vatan-millet-sakarya’ edebiyatı ki, sorma gitsin.
Önce askerlerden başlayalım.
Hepsi birer ‘kahraman’!
Sözde ‘Fetö’nün ‘kumpas’ına kurban olup, gidip yıllarca hapishalerde yatmışlar.
Hayatları kararmış, en verimli olabilecekleri yerlere gelemeden önleri kesilmiş.
Hapishaneden çıktıktan sonra ne demişler: ‘Vatanî görevimizi yaptık’.
Yani bunların ‘vatanî görevleri’, ‘Fetö terör örgütü’ne, görevde oldukları dönemde ‘ses çıkarmayıp’, onların ‘darbe’ yapabilecekleri konuma ...

BİLİM ve BİLİMSEL
Doğa bilimlerini bilemem ama, toplumsal bilimler alanında, Türkiye’de ‘bilim’ yapılamadığını söyler dururum.
İkincisi yok ise birincisi nasıl olabilir diye sorulacaktır hemen.
O da doğru.
Ancak bu ayırım üzerinde daha fazla durmaksızın, Türkiye’de toplumsal bilimlerin az-gelişmişliği üzerine bir kaç şey söylenebilir.
Denilebilir ki, özellikle ‘siyaset alanında’ yapılan anketler, neredeyse ‘nokta atışı’ ile bilinebilmekte.
Öylesine ayrıntılı, öylesine karmaşık ‘sorgulama teknikleri’ uygulanmakta ki, kadı kızındaki hatalar hariç, siyasal partilerin oy oranları seçimlerden şu kadar zaman ...