News of Tartışma ve Fikir Meydanı

SOYUTLAMA KÜLTÜRÜ ÜZERİNE
Şöyle bir tezle başlanabilir: “En genel soyutlamalar, ancak, en zengin somutun gelişmesinden doğdukları zaman, çoğunluğun yani herkesin ortak malı olurlar. Bireyler, bundan böyle soyutlamaların egemenlikleri altına gireceklerdir”.
Ya peki, somut, somut nerede diyecek olursanız.
Ya da, daha keskin olsun diye; “somut durumun somut çözümlemesi” savı nerede kaldı diyecek olursanız?
İlk bakışta, herkesin, çözümleme yaptıklarını sanan herkesin ve özellikle de önüne mistik bir sıfat ekleyip, ‘bilimsel’ olduklarını savlayan herkesin bu ikinci savın arkasına ...

BİLİM ve İDEOLOJİ
Bilim ve ideoloji ayrırımı ya da dağrusu ayrılmazlığını bu köşe yazısında ayrıntılandırmak zordur.
Yine de, geçen yazıda sözünü ettiğimiz ‘bilimsel ideoloji’ deyimine açıklık getirmeyi deneyebiliriz.
Özde, bu deyimin (notion) bir başına kitap olabilecek konusu vardır.
Yani bunun bir deyim mi yoksa kavram mı olduğu ‘bilim felsefesi’ bağlamında çözümlenebilir.
Ancak, doğa bilimleri dahil her bilimin bir ‘ideolojik geçmişi’ vardır diyerek başlanabilir.
Örneğin, klasik ekonomi politik, bugün ideolojik olarak süren ‘ekonomi bilmi’nin başlangıdır.
Ancak ...

‘DÜŞÜNCE’NİN FESİ
“Düşünce’nin D’si” başlıklı yazımızda, ‘düşünce’ ya da ‘gerçeklik’, demiştik, yani ‘gerçek düşünce’, insanlığın yürüyüşü olarak tarihsel süreç içinde, ancak yersel, zamansal ve antroplolojik olarak ‘farklılık’lar gösterebilir.
Ancak ne var ki, genel olarak ‘İnsanlık’ın ‘ortak özgürleşmesi’ne yönelik olmalıdır.
Peki ama, ‘insanlık’ın ‘ortak özgürleşmesi’ne yönelik yol tek midir?
Yani ‘insanlık’a yönelik tüm söylemler (discours) bir tek ‘çatı’ altında mı toplanmaktadır; söylem farklılığı olmayacak mıdır; ya da o doğrultuda olup olmadığının bir ‘ölçütü’ de var mıdır? ...

OKUMA’NIN O’SU
‘Düşünce’ sözcüğünün Türkçe’mizde rastgele kullanıldığını söylemiştik.
‘Bakış’, ‘görüş’, ‘kanı’ vb..
Fransız düşünür Louis Althusser, özde bir ‘üretim’ olan ‘bilme’yi bilebilmek için, öncelikle ‘bakış’ımız üzerinde etkin olan ‘yanılsama’ların nedenini (La raison de la bévue qui porte sur une vue) bilmek gerekir diyor.
Ogün bugündür, ki neredeyse yarım yüzyıl oldu, Althusser’le birlikte bir ‘okuma’ edebiyatımız oldu.
Televizyon sunucusu, bilgisi kendinden menkul bilgemize soruyor; şu politikacının bu lakırdısını ‘siz nasıl okuyorsunuz’?
O da, ‘bana göre şöyle ...

DÜŞÜNCE’NİN D’Sİ
Güzel Türkçe’mizde, bir ‘düşünce’ sözcüğü var ki, belki yineleme olacak ama, ileri/geri ve bilir/bilmez diyelim, her konuşmada ‘maydonoz misali’ kullanılmaktadır.
Efendim size katılmıyorum ama ‘düşüncenizi savunmanız için’ elimden geleni esirgemem!
Ee bugün hamamı mı gitsem yoksa sinemaya mı diye ‘düşünüyorsanız’, cehenneme kadar yolunuz var demek ‘düşünceye saygısızlık’ mı olur acaba?
Hayır o değil, genelde ‘politik düşünce’den sözediliyor olsun.
O zaman, diyelim ııı.Abdülhamit, oğlanı millî eğitime, kızı millî savunmaya, damadı da millî hazineye ‘bakan’ ...

31 MART GERÇEĞİ
31 Mart 2019’da Türkiye’de ‘Yerel Seçimler’ yapılacak deniyor.
İstanbul’da şu, Ankara’da bu seçilir mi seçilmez mi, bu yazının konusu değil.
Burada, bir ‘Gerçeklik’ten sözetmek istiyorum.
Onun da, bir raslantı mıdır yoksa ‘yazgı’ mı olduğu, 31 Mart’tan sonra değerlendirilecek olsun.
31 Mart 1909 (O günkü takvime göre 14 Nisan), yakın tarihe ’31 Mart Vak’ası’ olarak geçmiştir.
Olaylar, Mahmut Şevket Paşa’nın, Edirne’den, ‘Hareket Ordusu’nun başında İstanbul’a girerek, “Yıldız Sarayı’nın duvarına tünemiş’ dediği IInci Abdülhamit’in ...

GEL DE ANLAT !
‘Sarı Yelek’liler yine ayaktaydılar.
İki aydır ve her Cumartesi.
Ne ki, Fransız basını ile dünya basını, yine dövülen jandarma ve yakılan arabalara baktılar.
‘Şiddet’i kınayan kınayana..
Hükûmet sözcüsü’nün bulunduğu ‘Bakanlık Binası’na dayanan iş makinasına ne demeli, değil mi ama?
Bakan arka kapıdan kaçmak zorunda kalsın...
‘Şiddetin her türlüsü’ gibi yuvarlak bir sözün arkasına sığınacak değilim.
Weber gibi, ‘Şiddet Tekeli’nin de kimseye verilmiş olmasından yana değilim.
Sadece ve ancak ‘haksız olarak’ kullanılan ...

MİLLÎ İRADE’NİN ERDEMİ
Madem ki ‘Milî irade’ kesin ve anlık değil ama bir ‘süreç’ içinde oluşmaktadır, onun parçalanmaktan korunması ve yanılgılardan arınması için de bir ‘çaba’ gerekmektedir.
Yani, o sıradan yaklaşım olan ‘sandık’ sorununa dönüldükte, ‘sandıktan çıktıktan’ sonra olabilecek ‘sapma’ ya da ‘saptırmalar’a (takiye sonuçlarına diyelim) karşı da bir önlem alınması gerekecektir.
Bunun için Jakobenler ‘erdem’i bir ‘önlem’ olarak görmüşlerdir, denilebilir.
‘Erdem’, burada, en yalın tanımıyla, beylik bir ‘ulasal çıkar’ anlamından çok, ‘genel çıkar’ların ‘özel ...

‘MİLLÎ İRADE’NİN ÖZÜ
Millî irade’nin ‘mil’i, yani onun ‘işleyiş’ine olanak sağlayan şeyin, ‘eylem’ olduğunu söyledik.
Gerçekten de, politik iradenin eyleme geçmesi, us ve doğal hak ilkesi gereği, iktidarı onamak değil ama onu ele geçirmektir.
Değil mi ki, ‘millî irade’ felsefî bir kavram olmak kadar ‘politik’ bir kavramdır.
Zaten, biz burada, ‘millî irade’nin hem ‘felsefî’ ve hem de ‘poltitik’ yönlerini birarada değerlendirme çabasındayız.
Kaldı ki, felsefe, olgu ve olayları ‘yorumlamak’tan çok, onları ‘değiştirme’yi, ‘dönüştürme’yi gözetmediği sürece, ...

MİLSİZ İRADE
Son yıllarda Türkiye’de en çok kullanılan kavramlardan biri de ‘Millî irade’ kavramıdır.
Sözedilen ‘irade’nin ‘gayri millî’ olduğunu tartışmanın gereği yok.
Orası kesin.
Biz burada ‘irade’ ve giderek ‘ulusal irade’nin ‘mil’i yani ‘devindiricisi’ni, ya da belki de ortaya çıkanın ‘irade’ olup olmadığı üzerine akılyürüteceğiz.
Bilindiği üzere, millî irade kavramı, Rousseau’nun ‘genel irade’ (volonté général) kavramından türetilmiştir.
Rousseau’nun ‘genel irade’ kavramı, türdeş (homojen) bir topluluğun ‘genel irade’sinden başlayıp, tarih-dışı (anakronik) olarak, tüm insanlığı kavrayacak biçimde ...