Endüstri uygarlığı, bir yerden sonra, insanı hem düzene, hem topluma, hem kendi kendine yabancılaştırır? Nasıl yalnız ve savunmasız kılar? Batılı toplumlar, bilimle üretimi kaynaştırarak çağdaş teknolojiyi yaratmış; gelişmiş kapitalizm yeni kârlar aradığı için, sürekli yeni ihtiyaçları kışkırtıyor; endüstri toplumunda iş o kerteye varıyor ki adam olmak demek, reklamlardaki hayat standingine ulaşmak demek, filân mobilyalarla döşeli salonun yoksa, araban filân marka değilse, filân tatil köyünde yazlığa gidemiyorsan, git kendini öldür. Bu standingi (yaşama düzeyini) elde etmek, karmaşık endüstri toplumunun çarkları içerisinde bireyin kendini harcamasını gerektiriyor. Acımasız olacak, eş, dost, arkadaş, aile, gözü görmeyecek, dostluk, dürüstlük, iyilik, yardımlaşma ne kelime, var mı yok mu başarı, bunun ölçüsü ne belli: Para, ün, mevki!

Birey, -hele gelişmiş, aşırı derecede uzmanlaşmış batılı toplumlarda- bu çarka girdi mi, çok geçmeden hem öteki insanlara yabancılaşıyor, hem kendine. Sistemin ona sürekli olarak tek ve en önemli başarı belirtisi diye gösterdiği şeyleri sağlasa bile doyuma ulaşamaz, çünkü icat edilen ihtiyaçlar sonsuz, oysa kazanılan para daima sınırlıdır. O halde, her reklam edilen ürünle yeni mutluluk vaat edildiği halde, bu gelişmiş endüstri toplumu, gerçekte bir doyumsuzluk ve mutsuzluk toplumu. Çalışıyor, çabalıyorsun, yıllar sonra bir yere geldim sanıyorsun, bir de bakıyorsun ki, arpa boyu yol gitmişsin, önünde daha çok uzun yıllar var, geldiğin yer bir anlam taşımıyor, çaban boş, mutluluk hayal. O zaman içini bir kaçış isteği sarmaz mı? Bu insanlık dışı toplum düzeninden kaçmak...

Attilâ İLHAN, HANGİ BATI kitabından.