News of Tartışma

KAVRAMLAR GÖÇÜ (VIII)
Eşitlik ‘aile’de başlıyor
Diyorduk ki, embriyonun oluşumunda babanın özellikleri mi yoksa ananınki mi baskındır sorusu, biyolojistler kadar filozoflar arasında da tartışılıyordu.
Matematikçi ve fizikçi, ki o dönemin filozofları hemen hemen hep böyledir, Fransız Jean Louis Maupertuis (1698-1759) kalıtımda her ikisinin payı da eşittir diyerek en önemli bijolojik keşfini yaptı.
Hayvanların kökeni (Sur l’origine des animaux) ve İnsan soyundaki Çeşitlilikler (Vaiétés dans l’espece humaine) başlıklı çalışmaları, kalıtım (hérédité) konusunda tüm XIXncu yüzyıl boyunca ...

KAVRAMLAR GÖÇÜ (VII)
Biyoloji ve Bilimler
Bugün bir televizyon kanalında, bir bayan profesör, ‘bilimlerin anası biyolojidir’ dedi.
Bir ‘dil sürçmesi’ midir diyelim? Hayır, öyle öğrenmiş zavallı.
Bilimlerin ‘babası’ da var mı acaba?
Büyük olasılıkla ‘babası’nı tanınmamakta...
‘Felsefe’ ve ya da ‘Tarih’i ‘baba’ olarak görenler de var oysa.
Ancak, bizim bu yazı dizimizde daha çok ‘biyoloji’den ve ‘sosyo-biyoloji’den sözettiğimiz de ortada.
Ne var ki, biyolojinin diğer bilimleri etkilemesinde, eğer ölçü iyi tutturulamazsa, nasıl bir ‘kavram dejenerasyonu’na ...

KAVRAMLAR GÖÇÜ (VI)
Algı ve altıncı duyu
Çoğu kez, “altıncı duyum beni yanıltmaz, şu şöyle olacak vallahi” türü tümceler kuranlarımız olur.
Bir de ‘algı’, ‘algı operasyonu’ türü çokbilmişlik örneklerimiz vardır.
Kuşkusuz burada bu terimlerin psikolojik, ontolojik ve patolojik çözümlemelerine girecek değiliz.
Ancak şu kadarını söyleyebiliriz: Düşünce ekolleri içinde Viyana Çevresi adıyla anılan bir ekol ve Einstein’i bile etkileyen bir fizikçi/filozof var; Ernst Mach (1838-1916).
Her ne kadar, Paris Komünü’nü destekleyen bu Alman/Avusturyalı ‘sosyal demokrat’ın ampirizmini, ...

KAVRAMLAR GÖÇÜ (V)
‘Kucaklaşma’
Marx ve Engels’le anılan sosyalizmin, - ki, onların düşündüğü daha çok komünizmdir- dışındaki kimi sosyalizm akımları darwinizmden şu ya da bu şekilde etkilenmişlerdir.
Değil mi ki, sosyalizm, kapitalizmin ‘doğal gelişmesi’ne bir ‘müdahale’yi öngörmektedir; işte geçen sayıda sözünü ettiğimiz soyarıtımcılık (öjenizm) da bir tür ‘müdahaleci toplumsal örgütlenme’ görüşü üzerine temellendirilmeye çalışılmıştır.
Böylece, İngiliz matematikçi ve istatikçisi Karl Pearson (1857-1936)’un ‘bulguları’ biyomedcen ya da biyometri kadar ‘toplum’a da uyarlanmak istenmiştir.
Pearson’a göre ‘yaşam ...

KAVRAMLAR GÖÇÜ (IV)
Soyarıtım (Eugénisme)
Darwinizmin genel olarak ‘bilimsellik’e kazandırdıklarına yeri geldikçe değineceğiz.
Ancak, eğretilmeli (métaphorique) olarak, nasıl başkalaşıma (métaphormose) uğratıldığına ilişkin örnekler arasından, aynı zamanda meteorolojinin kurucusu tarafından kurulan soyarıtım (eugénisme) kuramına bakalım.
Sosyal darwinizmin çok ileri götürülerek onun nasıl tam karşısına çıkarılmış olduğuna ilişkin bir örnek olması bakımından da öğretici olacak.
Özünde, doğabilimciliğin (naturalisme) doğrudan topluma uyarlanmasının bir biçimi olarak soyarıtımcılık, toplumsal ilerleme açısından bireysel yetkinliğe dayanmaktadır.
Yani ‘doğal düzen’de, bireyler yetkinlik ve ...

KAVRAMLAR GÖÇÜ (III)
Madem ki, Darwin’in ekonomist Malthus’un çalışmasından esinlendiği söyleniyor, o zaman Malthus’un kimden esinlenmiş olabileceği sorusu akla gelebilir.
Malthus’un ‘nüfus ilkesi’ olarak bilinen ve açlık ve sefaletin ‘nedeni’ni çalışan kesimlerin artış hızının gıda maddeleri artış hızından yüksek olmasına bağlayan ‘matematiksel’ kanıtlaması, doğrudan ‘Doğal Düzen’ci biyolojist Linné’nin matematiksel kanıtlamalarına dayanmaktadır.
Öncelikle vurgulanması gereken, biyolojistlerin keşfi olan ‘doğal düzen’ anlayışının (notion), ekonomi yazınında ‘klasik’ olarak da anılan ve en doğrusu ‘arkaik’ ekonomi politik düşünürleri diyeceğimiz ...

KAVRAMLAR GÖÇÜ (II)
‘Evrim Kavramı’ Öncesi Doğal Düzen Kavrayışı
Darwin’in ‘insan maymundan türemiştir’ benzeri bir ‘tez’ ya da ‘kuram’ı olmadığını söylemiştik.
Kaldı ki, kendi ‘araştırma nesnesi’, ‘evrenin tarihi’ üzerine bir ‘yasa’nın olup olmadığı değildi.
O, sadece, kendi dünya turu boyunca, değişik iklim kuşaklarında yaşayan hayvan ve bitki topluluklarının farklılığını ‘açıklamak’ta ve kendi ‘bulgu’larının o güne değin geçerli olan her tür canlının Nuh’un Gemisi türü ‘tek bir kaynaktan’ doğmuş olduğu ‘anlayış’ıyla çeliştiğini saptamış olmaktaydı.(*)
İsveçli Doğabilimci ...

KAVRAMLAR GÖÇÜ
Başlarken
Tarihte ‘Kavimler Göçü’ gibi bir olgu var.
Göçen kavimler, göçtükleri yerde yaşayan toplumlar ve ya da uygarlıkları şu ya da bu biçimde değiştirip dönüştürüyorlar.
Öykü uzun, ancak biz burada sadece bir benzerlikten dolayı, ‘Kavramlar Göçü’ diyoruz.
İlerledikçe görüleceği üzere etki ve sonuçları biribirlerine çok benzemekte.
Her yazımızda olduğu gibi, alçakgönüllü olmayan bir ‘sav’ ile, yeni yazı dizimizi başlatıyoruz diyelim.
Esin kaynağımız, Bir Bilimden Diğerine- Gezgin Kavramlar [D’une science à l’autre- Des Concepts ...

LOGOS ve PATHOS
‘Siyaset’ ve ‘politika’ arasında ayırım yapmak gerekir deniyor, kimsenin umurunda değil.
‘Bilim’ ile ‘ideoloji’yi ayırmak gerekir deniyor, kimse anlamaya çalışmıyor.
Durup dururken ‘Logos’ ile ‘pathos’ da nereden çıktı denilebilecektir, o zaman.
Öyleyse, bu üç ikilinin, gerçeğe üç ayrı ‘bakış’ olduğunu söyleyerek başlayalım.
Kimilerinin pek dikkatini çekmemiş olsa da, Dr Recep ile Dr Davutoğlu arasındaki söz düellosunun, özünde Türkiye’nin önünde çözmek zorunda olduğu, en önemli ve en öncelikli ‘sorun’u olduğunu ortaya çıkarmıştır diyeceğim. ...

ASKERÎ ÜCRET (III)
Asgari ücrette sıra son sözleri söylemeye geldi diyelim.
Diyorduk ki, asgari ücrette üçyüz-beşyüz lira artış olmasının, insanî ve toplumsal olarak ‘anlam’ı, ne eksik ne fazla solda sıfır kadardır.
Öncelikle bu ‘asgari ücret’i kim, nasıl belirliyor ona bakmak gerekiyor.
Sözde en büyük ‘toplumsal sözleşme’lerden biridir.
O, zaman bu sözleşmenin yapılmasında hem ‘hakem’ ve hem de ‘son söz sahibi’ olan kadına bakacağız.
Kadından çok çirkin bir kuzgun yavrusunu andıran bu kadıncağız demokratik olarak mı ...