News of Tartışma

‘SİVİL İTAATSİZLİK’ MİDİR ?
Keenlem yekûn deyimi hukuk alanına uygulanacak olursa; hukuksal olarak hiç doğmamış ve o nedenle de hiçbir makam ve kişiyi bağlamayacak şey anlamına geliyor.
Prof Sait Güran, Cumhuriyet gazetesinde, 2009’larda yazdığı bir yazıda, Anayasa dahil tüm yasaları yapma, değiştirme ve kaldırma yetkisi sadace ‘Yasama Organı’ yani Türkiye Büyük Millet Meclis’ine verilmiş olmasına karşın; Anayasa’nın başlangıç ilkeleri de denilen ilk üç maddesi, dördüncü maddede belirtildiği üzere bu kuralın dışında tutulmuştur diye yazıyordu.
Türk ...

‘EKONOMİ BİLİMİ HASTA’ (7)
VI- Keynezci paradigma;
-vizyon: Parasal ekonomide yatırımcının kararsızlığı
-kuram: efektif talep ve gayriiradi işsizlik
-temel kavram: yatırım, nakit (Liquidité), finansal uzlaşı
-mekanizma ve süreç: eksik istihdam durumunda kamu harcamalarının çoğaltıcı etkisi (multiplicateur)
1883 yılında Cambridge’de ekonomist bir babanın çocuğu olarak doğan Keynes, matematik eğitimi almışken, daha sonra ekonomi alanına yönelecektir.
Temel çalışması, 1936 yılında yayımlanan İstihdam, Faiz ve Paranın Genel Kuramı (Théorie générale de l’emploi, de l’intérêt et de la monnaie) ...

‘EKONOMİ BİLİMİ HASTA’ (6)
VI- Schumpeterci paradigma;
-vizyon: ‘Keşif’ler sonucu işletmeler arası rekabet
-kuram: Teknik ve örgütlenme değişim dinamiği
-temel kavram: Keşif/taklit ikilisi
-mekanizma ve süreç: Çıraklık ve ayıklanış aracılığıyla dengeleniş (ajustement)
Aslında hukuk öğrenimi alan Joseph Alois Schumpeter, Avusturyalı olmasına karşın 1932 yılından sonra Amerika’ya yerleşmiştir.
Avusturya’da iken bir banka yönetiminde bulunmuş, 1919 yılında Avusturya Maliye (Finance) Bakanlığı da yapmıştır.
Bir Marx hayranı olan Schumpeter, 1942 yılında yazdığı Kapitalizm, Sosyalizm ve Demokrasi başlıklı çalışmasında ...

‘EKONOMİ BİLİMİ HASTA’ (5)

V- Walrasçı paradigma;
-vizyon: Bağımsız girişimci ve bağımsız tüketiceler arasında fiyatlar aracılığıyla kurulan ilişki
-kuram: Genel denge
-temel kavram: Kâr, yararlılık, tercihler
-mekanizma ve süreç: Fiyatlar karşısında gösterilen akılcı (rationalité) tepki
Genel olarak Türkiye’de, liberal ekonomi, pazar ekonomisi ya da ekonomik ussalıktan sözeden ‘kendinen menkul’ ekonomistler, bu görüşlerini Adam Smith ya da diğer klasik iktisatçılara dayandırdıklarını sanırlar.
Bu görüşler, ya ‘kulaktan dolma’ bilgilere dayanmaktadır ya da üniversitelerde okutulan ‘iktisat’ kitaplarından öğrenilmiştir. ...

‘EKONOMİ BİLİMİ HASTA’ (4)
Fizyokrasi, merkantilizm ve Klasik ekonomi politiğin ardından dördüncü paradigma olarak marksizm’in temel bileşenlerine bakalım:
IV-Marksist paradigma;
-vizyon: bir ücret ekonomisinde kapitalistler arası rekabet
-kuram: ekonomik dinamizm içinde Değer, Artı-değer ve Fiyat
-temel kavram: üretim biçimi ve sınıf çatışması
-mekanizma ve süreç: Çelişki, birikim ve kriz
Dikkat edileceği üzere, marksist paradigma ile birlikte yeni kavramların keşfinin yanısıra, mekanizma ve süreçler, kendinden önceki paradigmalardan çok farklı olarak, toplumsal yaşamın başka alanlarını kapsayacak biçimde ...

‘EKONOMİ BİLİMİ HASTA’ (3)
Bu yazı dizimize başlarken Robert Boyer’in Richard Phillips Feynman’dan şu alıntıyla başlıdığından sözetmiştik. : « Eğer biri çıkıp ‘Bilim’den öğrendiğimize göre’ diye söze başlıyorsa, ‘bilim’ sözcüğünü bilerek konuşmuyor demektir. (Çünkü) bilim bize birşey öğretmez, ne öğreniyorsak deneyimden öğreniyoruzdur ».
Feynman bir fizikçi.
Serge Latouche ise söze ‘bir bilim yoktur ancak bilimler vardır’ diyerek, her bilim dalını ‘disiplin’ olarak tanımlamaktan yana.
Böyle olunca, örneğin salt ‘deneyim’ yönteminin bütün bilimlere doğrudan uygulanamayacağı kolaylıkla ...

‘EKONOMİ BİLİMİ HASTA’ (2)
Her ne kadar ‘ekonomi bilimi hasta’ diyorsak da, bu hastalığın bir ‘kriz’ ya da ‘bunalım’ın sonucu mu olduğu, yoksa sözkonusu hastalığın mı ‘kriz’ ya da ‘bunalım’a mı yolaçtığı konusu tartışılabilir.
Serge Latouche, yetmişli yıllarda ekonomi politiğin krizi ve onun epistemolojik etkilerini ele aldığı makalesinde (*), Piaget’ye dayanarak, “Hangi bilim (dalı) olursa olsun, kriz dönemleri, o bilim (dalının) epistemolojik sorgulanmasına yol açar” diye yazmaktadır. (La réflexion épistémologique prend toujours naissance à propos ...

‘EKONOMİ BİLİMİ HASTA’
Belli bir süredir Türkiye’de ‘ekonomik kriz’ değil ama ‘ekonomik bunalım’dan sözedilir olmuştu.
Giderek ‘toplumsal bunalım’a girildiği bile söylenebilir.
Ne ki, bu ‘bunalım ortamı’, her ne kadar Türkiye’de ‘doruk’lara koşuyorsa da, dünya genelinde de ‘durum’ pek iç açıcı değil.
Bu konuda, Alternatives Economiques dergisinin Ocak 2022 tarihli sayısı, Robert Boyer’in kitabını ayın kitabı olarak tanıttı (*).
Tanıtımı yapan Christian Chavagneux yazısına Ekonomi Bilimi Hasta (Une science économique en panne) başlığını atmış.
Altbaşlıkta ise, ...

SAĞ-IRALİOĞLLARI
Belli bir süredir yazmıyorum.
Yazamıyorum desem belki daha doğru olacak.
Çünkü Türkiye öylesine çirkef, öylesine aşağılık ve öylesine batakçı bir ‘siyaset’ ortamında çalkalanıyor ki ister istemez ‘solduyu’ sahibi insanlar da alabildiğine etkileniyor.
Dolayısıyla benim de kafam karışıp midem bulanıyor.
Şu ‘Millet İttifakı’ denilen muhalefet cephesinde, bir bakıyorsunuz sağıralioğullarından biri çıkarak deyim yerinde ise ‘kılçık’ atabiliyor.
Seçimler yaklaştıkça daha ne ‘beşinci kol’lar çıkabilecek diye düşünmeden edemiyor insan.
Dahası Türkiye yine ‘aynı tas aynı tarak’ bir ...

KORKULUKSUZ DÜŞÜNME
Fatmagül Berktay Hannah Arendt’i anlatırken, onun ‘korkuluksuz düşünme’sinin en önemli özelliği olduğunu söylüyor.
Burada ‘korkuluk’, merdiven inip çıkarken tutunduğumuz trabzanın Türkçesi oluyor.
Böylece düşünürken, örneğin dayandığımız ‘kavram’lara dayanmadan düşünülücek demektir.
Deyim yerinde ise önce ‘kavram’larımızı sorgulamamız gerekiyor demektir.
Söylemeye gerek yok ki, ‘korkuluksuz düşünme’ için önce ‘korkuluk’ yani ‘kavram’ları tanıyor olmak gerekmektedir.
Yani, “topraktan öğrenip kitapsız bilmek” çok önemli bir özellik olabilir, ama böylesi bir ‘düşünce’, ‘geleneksel korkuluk’lara dayanmaktan öte gidemiyor olacaktır.
O ...